اگر تا امروز برد مدار چاپی (PCB) طراحی کرده باشید، حتماً به این مرحله رسیدهاید که باید فایل نهایی طرح را برای ساخت به یک کارخانه بفرستید. اکثر کارخانههای تولید PCB در چین مانند JLCPCB و PCBWay، فایل طرح شما را بهصورت مجموعهای از فایلهای گربر (Gerber) میپذیرند. در این مطلب قدمبهقدم یاد میگیرید فایل گربر چیست، چطور از نرمافزار طراحی خودتان خروجی بگیرید و چه نکاتی قبل از ارسال سفارش باید رعایت کنید.
فایل گربر چیست و چرا لازم است؟
فرمت گربر یک استاندارد صنعتی برای توصیف لایههای مختلف یک PCB است؛ هر لایه (مسیرهای مسی، سیلکاسکرین، ماسک لحیم، برش بیرونی برد و غیره) در یک فایل جداگانه ذخیره میشود. کارخانه سازنده این فایلها را در دستگاههای CNC و پرینترهای صنعتی خود بارگذاری میکند تا برد فیزیکی را دقیقاً مطابق طرح شما بسازد. بدون فایل گربر استاندارد، هیچ کارخانهای امکان تولید برد شما را ندارد.
خروجی گرفتن فایل گربر از نرمافزارهای رایج
KiCad
- از منوی File گزینه Plot را انتخاب کنید.
- لایههای موردنیاز (F.Cu، B.Cu، F.SilkS، B.SilkS، F.Mask، B.Mask، Edge.Cuts) را تیک بزنید.
- فرمت خروجی را روی Gerber تنظیم کرده و دکمه Plot را بزنید.
- برای فایل سوراخها (Drill File) از دکمه Generate Drill Files استفاده کنید و فرمت Excellon را انتخاب کنید.
Altium Designer
- از منوی File گزینه Fabrication Outputs و سپس Gerber Files را بزنید.
- واحد اندازهگیری و دقت (Format) را مطابق پیشفرض کارخانه (معمولاً inch، فرمت 2:4) تنظیم کنید.
- فایل NC Drill را جداگانه از همان منو تولید کنید.
Eagle
- از CAM Processor فایل job آماده JLCPCB یا PCBWay را بارگذاری کنید (این کارخانهها معمولاً فایل job رایگان روی سایتشان دارند).
- Process Job را بزنید تا تمام لایهها بهصورت خودکار خروجی گرفته شوند.
ساختار فایل نهایی و فشردهسازی
پس از تولید فایلها، تمام فایلهای گربر (پسوند gbr) بههمراه فایل سوراخها (drl) را در یک پوشه قرار داده و بهصورت ZIP فشرده کنید. اکثر کارخانهها بهصورت خودکار محتوای ZIP را میخوانند و پیشنمایش برد را نشان میدهند؛ حتماً قبل از پرداخت، این پیشنمایش را با طرح اصلی مقایسه کنید.
نکات مهم قبل از ارسال سفارش به JLCPCB یا PCBWay
- بررسی DRC: پیش از خروجی گرفتن، حتماً Design Rule Check نرمافزار را اجرا کنید تا فاصله مسیرها و سایز پدها با قابلیت ساخت کارخانه (معمولاً حداقل ۰.۱۵ تا ۰.۲ میلیمتر) مطابقت داشته باشد.
- لایه Edge Cuts: محدوده دقیق برش برد باید در لایه جداگانه (Board Outline) مشخص باشد وگرنه کارخانه ابعاد را اشتباه برش میزند.
- رنگ سولدرماسک و ضخامت برد: این موارد در فایل گربر مشخص نمیشوند و باید هنگام ثبت سفارش در سایت کارخانه انتخاب شوند.
- تعداد لایهها: اگر برد شما بیش از دو لایه دارد (۴ لایه یا بیشتر)، حتماً لایههای داخلی (Inner Layers) را هم در خروجی گربر لحاظ کنید.
- فایل README: برای بردهای پیچیده، یک فایل توضیحی کوتاه همراه فایلها بگذارید تا اگر نکته خاصی (مثل ضخامت مس بالاتر) موردنیاز است، به تیم پشتیبانی کارخانه اطلاع داده شود.
با رعایت این مراحل، احتمال بازگشت سفارش به دلیل خطای فایل تقریباً صفر میشود و برد شما در کمترین زمان ممکن تولید و ارسال خواهد شد. در پستهای بعدی درباره تفاوت کارخانههای مختلف چینی از نظر قیمت، کیفیت و زمان تحویل هم صحبت خواهیم کرد.